Toplam 9 kategoride, 134 makale bulunmaktadır.
Makaleler » PILOTAJ - UÇUŞ TEKNIĞI » Yazının Tamamı
Konu: Speed Bar (Hiz Çubugu) Ipuçlari : Eklenme Tarihi: 18.1.2005
Yazan: Funda Yilmaz
Kategori: Pilotaj - Uçuş Tekniği Okunma Sayısı: 8986
Puan: (3,1) Puanlayan: 464 kişi
Makale:

SPEED BAR (HIZ ÇUBUGU) IPUÇLARI :

" 90larin basinda, hiz sisteminde tam gaz gitmek çaresizlerin çilginlarin veya deneyimlilerin yaptigi siradisi birseydi. "
'Kanatlar yüksek hiz için yapilmiyorlar ve test edilmiyorlardi ve hizlandirilmis uçus çok "zor bir bilim"di. Basitçe su yapilirdi: Üretimde kanatlara uygun miktarda speed bar mesafesi verilirken, yarisma modellerinde kolonlarin hareketi kadar pilotun cesareti de denenirdi.

Günümüzün temel test otoritesi olan ACPUL, kanatlarin hizlandirilmis durumlardaki davranisi için hiçbir test üretmedi. Ve, tehlikeli olarak, ACPUL hala kanatlari hizlandirilmis uçuslardaki kapanmalarini test etmiyor. ACPUL sertifikali kanatlarin, kullanilabilir hiz menzillerinin sadece üçte ikisinde test edildigi garip bir çikarimdir.

Zaman geçtikçe kanatlar da degisiyor. Modern kanatlar artik kullanisli hiz menzilleriyle üretiliyorlar ve DHV, kanatlarin arttirilmis hiziyla artik simetrik ve %70 asimetrik kapanmalar içeriyor. Speed bar'iniza uzanmak da su günlerde tepenin arkasina sürüklenmenizi engellemek için son acil çare olmaktan çikip, günlük uçuslarinizin bir parçasi olmus durumda.
Benim su anda kullandigim kanadi ele alalim; bir Ozone Proton GT... Bu kanat, DHV 2-3'te onaylanmis, 22 km/saat'te stall oluyor, 38 km/saat'le uçuyor ve speed bar'la hizi 56 km/saat'e kadar variyor. Kanadin hiz menzili 34 km/saat ve speed bar'inizdaki 18 km/saat; yani hiz menzilinin %50'den daha fazlasini speed bar'i kullandiginizda elde ediyorsunuz.
Bu ekstra hiz menzilini en iyi nasil kullanabileceginizi bilmek, karsidan esen bir rüzgarda performansinizi arttiracaktir. Yaptigimiz tüm uçuslar bir çesit süzülmeyi içeriyor: Mesela, Alplerde vadi geçisi yaparken düzlük alanlarda kanadi bir bulutun altina itiyor. Ek olarak 75 yasindaki Adrian Thomas (Ingiltere), "Speed to Fly" teorisinin harika bir degerlendirmesini yapti, ama onun bu harika tavsiyesini gerçeklestirebilmek için, speed bar'a basip gün batimina dogru süzülmek yetmiyor.
Hizlanma sistemini kullanabilme düzeyinizi maksimuma çikarmak için, ilk önce, speed bar'a bastiginizda kanadiniza ne oldugunu ve bunun uçusunuzu nasil etkiledigini ögrenelim. Pilotun kanadin 10 metre altinda oturarak bir sarkaç agirligi görevi yaptigini ve sonuç olarak pilot ve kanadin kisa saniyeler boyunca sik sik farkli hizlarla uçtugunu farketmek çok önemlidir.
Speed bar'a ilk basildiginda, kanadin hücum açisi düser, kanat hizlanir ve pilotun önüne dogru ileri atilir. Birkaç saniye boyunca kanat pilottan daha hizli uçar. Neticede, sarkaç hareketi pilotun tekrar kanadin altina girmesine yardimci olur ve pilot kanadin yeni hizina erismis olur. Bu dakikada kanat pilotun önüne dogru biraz fazla atilabilir ve bunun sonucunda kanat irtifa kaybedebilir. Demek istiyoruz ki, hizlandirilmis uçusunuza nasil basladiginiz hem performansiniz, hem de güvenliginiz için son derece önemlidir.

Hizlanmanin ince sanati:

Simdi de ikisi de kendi ülkelerinin ulusal sampiyonalarinda yarisan ünlü "Agir elli Henry" ve "Bilge Chris'i " ele alalim. Ilk önce "Agir Elli Henry"nin hizlanma metodunu inceleyelim. Kanadina karsi hisleri çok az olan Henry, kanadini tam hiza getirmek için yükseltici makaralari sikistirarak ayagini speed bar'a hizla bastiriyor.
Henry'nin anlamadigi sey, agir yüklenis kanadi öne dogru oldukça hizli saldirtir, hücum açisi fazlaca düser, kanat çok hizli uçar, ve bir an boyunca büyük ve vahsi kapanmalara karsi savunmasiz olur.(Ne DHV ne de ACPUL, kanadin ne kadar kolay kapandigini ölçmez, kapandiktan sonra ne oldugunu ölçerler). Henry, son hiza ulasmak için yaptigi üç denemede, 180°'lik dönüslere sebep olan %80'lik kapanmalarla karsilasiyor, ve zor kazanilmis irtifasini harciyor. Henry speed bar'a daha sert ve hizli bastikça, kanat daha çok sallanacak ve kapanmaya meyillenecek.
Henry'nin dördüncü denemesinde kanat siskin kalir ve kapanmaz; kanadin öne dogru ani saldirmasi, Henry'nin ve kanadin hizlari esitlenene kadar genis sarkaç salinimi yaratir. Bu dalis Henry'nin irtifasini yer ve gereksiz yere yükseklik kaybetmis olur.

Ancak "Bilge Chris", olayi incelemistir. Uçus dinamigine dogal bir yatkinligi vardir ve hizlandirilmis uçusa yavas, düzgün ve geliserek geçmeyi tercih eder. Bar'a abanmak yerine, kanadin saldirisini dikkatle izleyerek ve bar'a daha fazla basmadan önce vücudunun kanadin hizina yetismesini bekleyerek yavasça hizlanir. Neticede o da son hiza ulasir, ama kanadi kapanmaya zorlayacak sekilde sallanmasina engel olarak. Ayrica vücudunun kanadin yeni hizina ulasmasina izin vererek, sarkaç dalisinin çogunu engellemis olur, ve maksimum hizina Henry'den oldukça yüksekte ulasir.

Aktif Uçus Aninda:

Iki kanat da son hizlarinda uçarken, pilotlarin speed barlarini kullanmalari arasinda açik bir fark vardir. Henry, bar sonuna kadar basilmis olarak sabit bir sekilde oturur. Içinde uçtugu havanin hareketlerini ve darbelerini hissedemez, ve bunun sonucu hedefe ulasamayarak agaca inmesine sebep olan iki dehset kapanmayla karsilasir. Diger yanda Chris, havada ilerledikçe kanadin sallanmasini aktif olarak kontrol eder. Hizlandirilmis olmayan uçuslarda frenlerle yaptigi gibi kanadi aktif kumanda etmek için kanadin hava hizini speed bar'la kontrol eder ve dolayisiyla hava hareketlerini yakalamak üzere hücum açisini kontrol etmis olur.
Kanat ileri atildiginda bar'i gevsetir, kanadi hafifçe yavaslatir, vücudunun yakalamasina izin verir. Benzer sekilde, kanat arkaya dogru salinim yaparsa, bar'a nazikçe biraz daha basarak, kanadin pilota yetismesini saglar. Bunu yaparak, Chris, kanadi tam tepesinde tutarak gereksiz sallanmalara engel olur. Tamamen sakin bir hava olmadikça, bacaklari birkaç saniyeden daha uzun süre sabit kalmaz. Kanadi yönlendirmek için, güvenligi ve performansi için kötü olan, kanadi aniden yavaslatan ve tekrar dalmasina sebep olan frene dokunmak yerine agirlik kullanir. Ayrica, bazi kanatlar hizlandirilmis uçusta fren kullanimina kötü tepki verirler. Pilot kanadin bu düzenini sadece, kapanma isareti verdigi zaman bozar.

"Bilge Chris" arkadasinin agacinin birkaç yüz metre üzerinden geçer. Kanadi yavaslatmak için, arkaya vahsi düsüsü, tirmanisi, ve tekrar dalisi önlemek üzere bar'i yavas ve nazikçe birakir. Hedefe rahatlikla ulasir, görevi tamamlar, Henry'e bira ismarlamak için spiral yapar.

Bir Uyari Sözü:

Sizin speed barli uçusta her kanat düsük hücum açisi sebebiyle kapanmalara daha meyilli olur. Buna ek olarak, tasidiginiz ekstra hiz yüzünden kapanma çok daha vahsi olur. DHV testleri sirasinda hemen her kanat en yüksek notunu hizlandirilmis uçusunda alir, ve hatta çok güvenli kanatlar bile speed bar'li kapanmada daha hizli tepki verir.
Bu sebeplerden dolayi, speed bar'i kullanmayi, büyük bir kapanmadan kurtulabilecek irtifada düsünmelisiniz. Tam hizla agaçlari siyirirken sonunda kendinizi onlarin içinde bulabilirsiniz !
Bar'a basarken büyük bir kapanmayla karsilasacak kadar sanssizsaniz, ayaklarinizi hemen geri çekin ve kanadin hala uçan tarafini yavaslatin. Bunu yapmaz ve bar'a fazlaca basarsaniz, kanadi siki ve sert bir spiralin içine sokabilirsiniz.
Hissederek kullanilirsa, speed sisteminiz size uzun uçuslarda yükseklik, çabukluk ve bar'a abanmaya göre daha fazla güvenlik saglar. Kanadinizin tüm hiz sinirini kullandiginizda, kanadinizin sahip oldugunu bilmediginiz yeni bir performans
seviyesiyle karsilasabilirsiniz.

Uygulama Ipuçlari:

- Harness'inizin uygun ayarlandigindan emin olun. Speed ipiniz, kolonlardan asagiya harness'iniza bagli bir makaradan geçerek gelmeli, direk olarak harness'in altina ulasmali, ve bir baska makara yardimiyla ayaklariniza ulasmali. Bar'a bastiginizda harness'inizin içinde geriye itiliyormus gibi oluyorsaniz, ilk harness makaralariniz agirlik merkezinden çok daha ilerdedir. Uçus konumunuzu korumak için, bar'a basarken kolonlari nazikçe tutabilirsizin.

- Uçus menzilinizin tamamini kullanabilmeniz için speed bar ipinizi kisaltmaniz veya bir basamak sistemi eklemeniz gerekebilir. Basamak sisteminde çogunlukla, ilk basamakta bacaklar uzatilmisken, hizlandirilmis uçus hizinin yarisinda gidilir - hafif karsi rüzgarlarda ilerlemek için iyidir. Ikinci basamak, hem pratik hem de güvenli oldugu seyrek durumlarda sizi son hiza çikarmasi için kullanilir.

- Speed sisteminizi, ellerinizi birakmadan ulasabileceginiz gibi düzenleyin. Üst bar'i oturaginizin altina hemen hemen yapistirin, ve alta topugunuzun girebilecegi bir yarim daire birakin.


Çeviri : Muharrem Kylyç


Ana Sayfa
Makaleler
Makale Ekle