Toplam 9 kategoride, 134 makale bulunmaktadır.
Makaleler » MALZEME » Yazının Tamamı
Konu: Yamaç Paraşütünde Kask Seçimi Eklenme Tarihi: 27.11.2004
Yazan: Hilmi İnce
Kategori: Malzeme Okunma Sayısı: 11424
Puan: (3,0) Puanlayan: 859 kişi
Makale:

Hemen her pilot eninde sonunda bir çarpışma yaşayacaktır. Yavaş hızda bir
çarpışma bile beyne zararlı olabilir. Çakıl yarası ve kırık kemik iyileşir;
ancak beyin iyileşmez. Delta kanat pilotları için kesin bir bilgi yok ancak
araştırmalar gösteriyor ki bisikletçilerin beyin yaralanmalarının yaklaşık %90'ı
düzgün bir şekilde oturan kaskla engellenebilir.

Bir Kask Nasıl Çalışır?
Kafa yaralanmaları başımızı sert bir yüzeye çarptığımızda oluşan ani durmadan
kaynaklanır. Hasarı önlemenin yolu kafaya (ve beyine) daha kademeli bir duruş
yaptırmaktır. Bir kask sert bir çarpışmada kafaya uygulanan kuvveti azaltır.
Yavaşlamadaki kuvvet, yavaşlama sırasında geçen zamanla ters orantılıdır. Bir
çarpışma sırasında hızı etkileyen tek değişken zamandır; bu da yavaşlamayı ve
bununla beraber kafaya etkiyen kuvveti etkiler. Eğer biz bu zamanı 2 katına
çıkarabilirsek, kuvvet yarıya iner; eğer 4 katına çıkarabilirsek kuvvet kasksız
karşılaşılandan %25 daha az olacaktır. İnsan beyni hiçbir sorun yaşamadan
yaklaşık 400 G'ye dayanabilir. 400 - 700 G beyin sarsıntısıyla değişik
peryotlarda bilinç kaybına yol açar. 700 G+ kalıcı beyin hasarlarıyla
sonuçlanır. Yavaşlamanın oluştuğu zamanı arttırmak için yük altında kademeli
kırılarak güvenli duruş sağlayabilecek bir malzeme gerekli: sıkıldığı zaman eski
haline dönmesi çok yavaş olmalı. Ayrıca yeteri kadar kalın ve sert olmalı ki
kafa duruş yapmadan tamamen sıkışmış olmasın. Bunu yapabilecek materyal 50'lerde
geliştirilmiş 'expanded polystyrene(EPS)'dir ve bugün tüm kasklar bunu kullanır.
Aynı köpük elektronik eşyaların paketlenmesinde de kullanılır. Süngersi köpük
konfor ve kafaya uyum için kullanılır.

Ama henüz bitmedi. Çarptığımız yüzey düz değilse ne olacak? Eğrisel yüzeyler
kuvvet patlamasını daha küçük bir alana konsanter ederler. Bunu karşılamak ve
konsantrasyonu düşürerek kuvveti daha geniş bir alana yaymak için sert bir dış
kabuk eklenir.

Ne Tip Bir Kaska İhtiyacım Var?
Bir kaskta dış kabuk, ezilebilir köpük, konfor astarı, ve bağlantı kayış sistemi
bulunur. Kaskın koruyucu özelliğine etki eden en az 4 kritik eleman vardır:

1. Çarpışma idaresi: büyük objelerle çarpışmada kaskın koruyuculuğu.
2. Kask durağanlığı: ihtiyaç duyulduğunda kaskın yerinde bulunması ve yerinde
kalması.
3. Bağlantı sistemi dayanımı: çarpışma sırasında çene bağlantısının kaskı kafada
tutabilecek yeterli güçte olması.
4. Koruma alanı: kafanın kask tarafından korunan alanı.
EPS köpük tabakası daha önce açıklandığı gibi çarpışma idaresinde kesinlikle
kritiktir. Daha kalın köpük tabakası, daha iyi çarpışma kuvveti absobu sağlar.
Bazı kasklarda sert kauçuk malzeme bulunur ama çok zayıf bir korumadır; tavsiye
edilmez.

Dış kabuğun da çarpışma idaresinde önemli bir rolü vardır. İlk olarak çarpışma
sırasında EPS'yi birarada tutar, ikinci olarak objelerin kaskı delmesine engel
olur ve yükü köpüğe dağıtır, üçüncü olarak kaskın pürüzlü yüzeylerden kayarak
geçmesini sağlayarak boyun kırılmalarına engel olur.

Eğer birden fazla çarpışmaya maruz kalınırsa kaskın kafada kalma zorunluluğu
barizdir. Bu yüzden sağlam bir kayışa ve kazara açılmayacak bir kilide ihtiyaç
vardır. Astar ve kayışlar kaskın kafada doğru pozisyonda kalmasını sağlar.
Kayışın bağlı olduğu durumda herhangi bir çekme ve döndürme kombinasyonu
kullanarak kaskı kafanızdan çıkaramamalısınız. Eğer kafanızdan çıkıyor veya
kafanızın büyük bir bölümünü korumasız bırakıyor ise, kayışları tekrar
ayarlayın, içine dolgu yapın veya başka bir kask deneyin. Uçarken kayışları
kafanıza rahatça oturur pozisyonda tutun. Yüzü açık kasklar beyniniz için kabul
edilebilir koruma sağlarken yüzünüz için aynı şey söylenemez. Yüzü kapatan
kasklar ekstra yüz koruması sağlarken ekstra ağırlığa, yan görüşlerde
kısıtlamaya, belki duymada azalmaya, doku hissi azalmasına sebep olabilir.
Ayrıca kafaya tam oturması da önemlidir. Özellikle çene koruması çeneden fazlaca
uzakta olan dizaynlarda koruma boyna fazlaca kuvvet uygular.

Bisiklet tarzı kasklarda kafaya temas eden köpük miktarı daha az olduğundan, bir
çarpışmada kuvvet kafatasının küçük bir bölümünde yoğunlaşır.Bu kasklar sıcağın
zaman zaman en büyük sorun olduğu delta kanat için sıcağı dağıtmak üzere dizayn
edilmiştir. Ayrıca ince kabuklu olmaya meyillidirler.

Yarışma hızlarında uçmuyorsanız "aero" kasklar farkedilebilir hız
kazandırmazlar, kuyruk kısmı bir çarpışmada boynunuzu bükebilir.
Konfor ihtiyaçları göz önünde bulundurulmalıdır. Kafaya uyması, ağırlığı ve
sıcaklık/ter kontrolü en kritik konfor ihtiyaçlarıdır. Kaskın tam oturması ve
basınç noktası oluşturmaması konfor ve çarpışama sırasında doğru pozisyonda
bulunmasını sağlar. Kaskın basınç noktalarının hissedilmesi yarım saat alabilir.
Ağırlık uzun uçuşlarda önemli bir konudur. Kafa üzerindeki hava akışı sıcaklığı
belirler. Bisiklet tarzı kasklar ısıyı dağıtmak için dizayn edilmiştir - deniz
kenarında iyidir, bulut tabanında az kullanılır. Ter kontrolü için alın bandı ya
da ayrı ter bantlarına ihtiyaç duyulabilir.

Ne Zaman Kaskı Yenilemeye İhtiyaç Duyarım?
Çarpıp kafanızı vurduğunuzda hemen kaskınızı değiştirin. Çarpışma köpüğün bir
kısmını parçalar.Kask daha az koruyucudur ama hasar görünmeyebilir. Kasklar
çarpışmayı yumuşatır, yani kasktaki çizikleri ve işretleri incelemeden kafanızı
vurduğunuzu bilemeyebilirsiniz bile. Kabukta işaretler ya da köpükte kırılmalar
görürseniz kaskı yenileyin. Daha yeni gibi görünen kaskınızı değiştirmek için
gönülsüz olabilirsiniz ama eğer çarptıysanız, işinizi şansa bırakmak
istemezsiniz. Eğer bisiklet kaskının ince kabuğunun altındaki köpük kırıldıysa,
bir dahaki çarpışmada parça parça olacaktır. Kırılırsa veya bir parçası koparsa
kilidi yenileyin. Eğer hala 70'lerden kalma EPS astarı olmayan bir kaskınız
varsa hemen yenileyin. Modern kaskların koruyuculuğuna sahip değillerdir.
Son olarak, koruyucu kabiliyet zamanla azalabilir. Bazı kasklar zamanla bozulan
malzemelerden yapılırlar; bu yüzden sınırlı ömürleri vardır. Çoğu üretici 5
yıldan sonra kask yenilemeyi önerirler. Aslında bu kullanıma bağlıdır, ve iyi
bakılan kasklar ondan daha uzun süre iyi durumda bulunmalıdır. Şunu da akıldan
çıkarmamalıdır ki, tecrübe 5 yıllık periyotlarda kaskların koruyucu
karakteristiklerinde önemli gelişmeler olduğunu belirtir. Yani 5 yıllık kas
yenileme önerisi dikkate değerdir.

Peki Ya Kask Standartları?
Sadece Avrupalılar delta kanat/yamaç paraşütü kasklarında spesifik standartlara
sahiptir. Kabul edilebilir standart "EN966"dır. Diğer ülkelerdeki iyi kaskların
üreticileri kasklarının diğer standartlara uyduğunu bildirirler.

Kask Alırken Nelere Dikkat Etmeli?
- EN966 gibi bir standart etiketi olmalı.
- Kalın bir EPS köpük tabakası olmalı.
- Sağlam bir dış kabuğu olmalı.
- Takın, kayışları ayarlayın, çıkarmak için zorlayın.
- Kilitin uzun süreli dayanıklılığına bakın.
- Rahat olduğundan emin olun
- Fiyatını uzun süreli bir hastane ziyaretiyle karşılaştırın.
- Bir meyve olma kabusunu hesaba katın
- Kaliteli bir kask alıp kullanmaktan hiçbir zaman pişmanlık duymayacaksınız.
- Hatırlayın, beyninizin fiyatı yok!


Ana Sayfa
Makaleler
Makale Ekle